Istniejące od początku bieżącego roku zmiany do ustawy z 14 grudnia 1994 r. o
Istniejące od początku bieżącego roku zmiany do ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dotyczące przyznawania świadczeń przedemerytalnych, doprowadziły do znacznej dysproporcji pomiędzy pracownikami, którzy zostali zwolnieni z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, a osobami, które prowadziły działalność gospodarczą lub utraciły prawo do renty.
Uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego przez osoby, które przed rejestracją w urzędzie pracy prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą lub utraciły prawo do renty, jest możliwe, jeżeli:
- zostały spełnione ogólne warunki ustawy umożliwiające uzyskanie statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku,
- kobieta osiągnęła wiek 58 lat przy posiadanym okresie uprawniającym do emerytury wynoszącym co najmniej 20 lat,
- mężczyzna osiągnął wiek 63 lata przy posiadanym okresie uprawniającym do emerytury wynoszącym co najmniej 25 lat.
Natomiast uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego przez osoby, które przed rejestracją w urzędzie pracy były pracownikami i zostały zwolnione z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, jest możliwe, jeżeli:
- zostały spełnione ogólne warunki ustawy umożliwiające uzyskanie statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku,
- kobieta do dnia rozwiązania stosunku pracy ukończyła 50 lat i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 30 lat,
- mężczyzna do dnia rozwiązania stosunku pracy ukończył 55 lat i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat.
Powyższa regulacja doprowadziła do paradoksalnej sytuacji, którą opiszę, posługując się następującymi przykładami:
- mężczyzna prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą oraz spełniający ogólne warunki ustawy potrzebne do uzyskania statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku, a ponadto posiadający okres uprawniający do emerytury wynoszący ponad 40 lat może nabyć świadczenie przedemerytalne dopiero po ukończeniu 63 lat życia. Były pracownik natomiast może nabyć świadczenie przedemerytalne w wieku 55 lat, o ile spełnia ogólne warunki ustawy i legitymuje się okresem uprawniającym do emerytury wynoszącym 35 lat,
- osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne utraci to prawo z powodu nabycia prawa do renty. W dniu kolejnej rejestracji po utracie prawa do renty, które często przyznawane są na okres jednego roku, ta sama osoba nie spełnia już warunków do uzyskania prawa do świadczenia, które posiadała przed nabyciem renty, ponieważ nie osiągnęła jeszcze wymaganego ustawą wieku.
Ponadto wydane na podstawie nieobowiązującej już ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki umożliwia uzyskanie prawa do wcześniejszej emerytury jedynie osobom, które były pracownikami. Oznacza to, iż z uprawnień przewidzianych w cyt. wyżej rozporządzeniu nie mogą skorzystać osoby, które nie znajdowały się w stosunku pracy, tzn. np. prowadziły działalność gospodarczą czy też wykonywały inną pracę zarobkową.
Powyższe rozwiązania doprowadziły do zachwiania wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa, ponieważ nastąpiło uprzywilejowanie osób znajdujących się w stosunku pracy i pokrzywdzenie osób wykonujących pozarolniczą działalność gospodarczą lub inną pracę zarobkową. Osoby pracujące poza stosunkiem pracy nie mogą skorzystać z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturą lub świadczenie przedemerytalne na tych samych zasadach co pracownicy. Nie istnieje zatem równouprawnienie pracowników i prywatnych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Dziecko niepełnosprawne pracownika i osoby prowadzącej działalność gospodarczą wymaga jednakowej troski, z tego też względu nieuzasadnione jest przyznawanie świadczeń z budżetu państwa tylko osobom, które pozostawały w stosunku pracy. Również pozbawienie możliwości ponownego nabycia świadczenia przedemerytalnego po okresie pobierania renty należy uznać za przeoczenie ze strony ustawodawcy. W tej sytuacji dokonanie stosownych zmian w obowiązujących przepisach prawa należy uznać za niezbędne dla realizacji konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa.
W związku z pojawiającymi się na obszarze mojego okręgu wyborczego omawianymi przypadkami nierównego traktowania pracowników i osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą lub inną pracę zarobkową, korzystając z przysługujących mi uprawnień, zwracam się do pana ministra z zapytaniami:
Czy w związku z pojawiającymi się przypadkami nie należałoby umożliwić osobom prowadzącym działalność gospodarczą i sprawującym opiekę nad dziećmi specjalnej troski uzyskanie prawa do wcześniejszej emerytury lub świadczenia przedemerytalnego oraz czy istnieje możliwość nabycia nowych świadczeń przez osoby, które spełniały warunki przed wejściem w życie nowej regulacji?
Czy można pozbawiać świadczenia przedemerytalnego osobę, która w trakcie pobierania świadczenia nabyła prawo do renty, a w dniu kolejnej rejestracji nie spełnia warunków ponownego nabycia tego prawa tylko z tego względu, że nie osiągnęła wymaganego ustawą wieku?
Jakie działania w omawianym zakresie zamierza pan minister podjąć celem doprowadzenia do równouprawnienia pomiędzy pracownikami i osobami prowadzącymi działalność gospodarczą?
Z poważaniem
Poseł Eugeniusz Wycisło
Warszawa, dnia 5 czerwca 2002 r.