Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. (DzU nr
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. (DzU nr 6, poz. 56) pomija pewne zagadnienia, które mają znaczący wpływ na funkcjonowanie urzędów pracy, jak również na oszczędności w budżecie.
1. Ewidencjonowanie osób z różnych względów niezainteresowanych podjęciem pracy winno odbywać się poza urzędami pracy, gdyż wypacza to faktyczny obraz bezrobocia. Oddzielnym zagadnieniem pozostaje również regulowanie składek za ubezpieczenie zdrowotne bezrobotnych bez prawa do zasiłku przez urzędy pracy. Środki na ten cel urzędy pracy otrzymują z budżetu państwa za pośrednictwem wojewody. Powoduje to dodatkowe koszty - koszty prowizji bankowych, ponieważ pieniądze najpierw odbywają drogę z Warszawy do wojewody, stąd do starostwa, dalej do urzędu pracy, aby docelowo trafić do ZUS. Logiczne wydaje się w takiej sytuacji sporządzanie przez urzędy pracy jedynie odpowiednich sprawozdań do urzędu wojewódzkiego, który należną kwotę odprowadziłby do ZUS. Taka sytuacja wyeliminowałaby również problem zajmowania kont urzędów pracy przez ZUS.
2. Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. (DzU nr 25, poz. 131, z późn. zm.) w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy stanowi, że bezrobotny, który rejestruje się w urzędzie pracy, każdorazowo obowiązany jest wypełniać m.in. kartę rejestracyjną. W przypadku wielokrotnych rejestracji dokument powyższy zawiera informacje, które były umieszczane w kartach przy poprzednich rejestracjach. By usprawnić obsługę bezrobotnych, w przypadku kolejnej rejestracji wystarczyłoby składanie przez bezrobotnego stosownego oświadczenia o istotnych zmianach, jakie zaszły w okresie od ostatniej rejestracji.
3. Środki z Funduszu Pracy na wypłatę zasiłków oraz świadczeń dla bezrobotnych przekazywane są na konto urzędów pracy za pośrednictwem starosty. Każda operacja bankowa pochłania 1 do 2 dni, co przy kolejnych ogniwach pośrednich wpływa na znaczne ograniczenie efektywności gospodarowania funduszami oraz wzrost kosztów obsługi z tytułu pobieranych prowizji bankowych. Środki otrzymywane przez urząd z Krajowego Urzędu Pracy przesyłane są w kwotach niższych od składanych okresowo zapotrzebowań. W konsekwencji termin wypłaty zasiłków i świadczeń przedemerytalnych przesunięty został z 5 do 15-17 każdego miesiąca. Ma to szczególne znaczenie w miesiącach, w których przypadają dodatkowe dni wolne oraz święta. Opóźnienia w wypłatach zasiłków powodują, że ta grupa bezrobotnych nie ma możliwości terminowego regulowania obowiązkowych opłat za czynsz, energię elektryczną i innych. Uproszczeniem byłoby niewątpliwie przekazywanie środków na zasiłki dla bezrobotnych na konta urzędów pracy.
4. Zgodnie z ustawą ważnym kryterium przy nabywaniu przez bezrobotnych uprawnień do świadczeń jest aktualne miejsce zamieszkania. Miało to uzasadnienie w latach, gdy bezrobocie w poszczególnych rejonach kraju było znacznie niższe i możliwość znalezienia pracy po przeprowadzce była znacznie większa. Obecnie przy wysokiej stopie bezrobocia pewna grupa osób, którym grozi utrata pracy, zmienia zameldowanie do gmin, w których przysługuje przedłużony okres pobierania zasiłków. Są to meldunki okresowe, tylko na czas pobierania zasiłków. Zasadne byłoby zatem w tej sytuacji ustalenie, by okres pobierania zasiłków wynikał z miejsca nabycia prawa do zasiłku, a nie aktualnego miejsca zamieszkania.
5. Część absolwentów kierowana jest do pracodawców w celu odbycia staży. Koszty tej formy aktywności zawodowej w kwocie ok. 600 zł na osobę miesięcznie pokrywa urząd pracy. Zasadne byłoby, aby część kosztów zatrudnienia stażysty ponosił pracodawca. Staż nie powinien być dłuższy niż 6 miesięcy, zaś absolwent otrzymywałby co najmniej najniższe wynagrodzenie. Różnicę pomiędzy obecnym kosztem a kwotą ok. 900 zł pokrywałby pracodawca. W konsekwencji tak pracodawca, jak i absolwent płaciłby pochodne od wynagrodzenia. Takie rozwiązanie niewątpliwie spowodowałoby, że koszty ponoszone przez budżet państwa z tytułu wielotysięcznej grupy stażystów w skali roku byłyby niższe.
6. Zgodnie z obowiązującymi przepisami tylko absolwenci zarejestrowani pierwszy raz mogą korzystać ze skierowań na staże i umowy absolwenckie. W tej sytuacji bezrobotny, którego nauka odbywała się z przerwami, podczas kolejnej rejestracji w urzędzie pracy ponownie uzyskuje status absolwenta, ale nie może skorzystać z subsydiowanych form przewidzianych dla absolwentów. Nieważny jest fakt, że dana osoba pomimo poprzednich rejestracji nie korzystała z funduszy urzędu. Celowe byłoby w tej sytuacji wprowadzenie zmiany, która umożliwiałaby korzystanie tylko raz z subsydiowanych form pomocy, niezależnie od tego, który raz osoba nabyła status absolwenta.
7. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracodawcy korzystający z aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu mogą występować do urzędu pracy o refundacje poniesionych kosztów w ciągu 12 miesięcy. Taka forma rozliczeń powoduje bardzo poważne perturbacje w planowaniu przeznaczenia środków z Funduszu Pracy, jakie należy zabezpieczyć na poszczególne okresy rozliczeniowe. Zważywszy na ograniczone możliwości finansowe funduszu, zgrupowanie się aktualnych refundacji z tymi, które wpłynęły po kilku miesiącach, powoduje poważne zatory płatnicze. Celowe byłoby zatem ograniczenie okresu składania wniosków o refundacje do 3 miesięcy.
8. Ustawa dopuszcza możliwość dodatkowego zarobkowania przez osoby pobierające zasiłki i świadczenia przedemerytalne i uzyskiwanie w ten sposób przez te osoby kwot stanowiących różnicę pomiędzy kwotą dwukrotnego zasiłku dla bezrobotnych a zasiłkiem pobieranym z urzędu pracy. Takie rozstrzygnięcie powoduje, że pewna ilość etatów obsadzana jest przez osoby, które posiadają pewne dochody w postaci zasiłków i świadczeń przedemerytalnych. Tymczasem przy obecnym bezrobociu należałoby raczej stwarzać możliwość pracy choćby na część etatu osobom, które nie posiadają żadnego źródła dochodu.
W związku z powyższym pragnę zapytać, czy mógłby pan minister podjąć działania mające na celu uregulowanie wyżej podniesionych kwestii, które bez wątpienia w zasadniczy sposób poprawiłyby funkcjonowanie urzędów pracy na terenie naszego kraju?
Z poważaniem
Poseł Jakub Derech-Krzycki
Gorzów Wlkp., dnia 24 stycznia 2002 r.