Szanowny Panie Premierze! Od 1 stycznia 2001 r. weszła w życie zasadnicza część ustawy
Szanowny Panie Premierze! Od 1 stycznia 2001 r. weszła w życie zasadnicza część ustawy z 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (DzU nr 101, poz. 1178). Zgodnie z jej art. 2 ust. 1 działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność, m.in. wytwórcza, handlowa, budowlana i usługowa. Osoby prawne, zawodowo i we własnym imieniu podejmujące i wykonujące rozumianą jak wyżej działalność gospodarczą, określane są mianem przedsiębiorców podlegających wpisowi do rejestru przedsiębiorców (art. 2 ust. 2 i art. 7 ust. 1 tej ustawy) w Krajowym Rejestrze Sądowym.
W związku z postanowieniami ustawy Prawo działalności gospodarczej powstają wątpliwości, czy działalność osób prawnych, takich jak fundacje, stowarzyszenia, kościelne osoby prawne itd., których celem statutowym jest wyłącznie działalność społecznie użyteczna, np. oświatowa, kulturalna, wychowawcza itp., w sytuacji pobierania przez nie odpłatności za niektóre usługi w powyższym zakresie należy kwalifikować do działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy, czy też do niegospodarczej działalności statutowej.
Pragnę przy tym podkreślić, że ewentualne, prawnie dopuszczalne, pobieranie zapłaty za usługi świadczone przez wymienione osoby prawne, na poziomie nieprzekraczającym kosztu własnego tej działalności, a często niższym, ma na celu jedynie zapewnienie choćby części środków na prowadzenie tej działalności. Celem tej działalności w żadnej mierze nie jest działalność zarobkowa, co - moim zdaniem - wyklucza kwalifikowanie tej działalności do działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej.
Nieco bardziej jest złożona sytuacja prawna wskazanych osób prawnych (prowadzących działalność społecznie użyteczną), których statut przewiduje prowadzenie - obok działalności statutowej - również działalności gospodarczej, której przedmiot może częściowo pokrywać się z działalnością statutową (np. działalność wydawnicza jako działalność gospodarcza z równoczesną statutową działalnością oświatową). Nie jest też rzadkością, że podmioty te mają zapisaną w swoich statutach działalność gospodarczą, ale faktycznie jej nie prowadzą.
Mając na uwadze, że właściwa kwalifikacja działalności wskazanych osób prawnych do działalności gospodarczej albo działalności statutowej niegospodarczej skutkuje zróżnicowanymi obowiązkami, np. w zakresie rejestracji działalności, prowadzenia ksiąg rachunkowych itp., a jednostki te nie chcą uchybiać obowiązującemu prawu, zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie następujących kwestii:
1. Czy odpłatną działalność niemającą charakteru zarobkowego należy kwalifikować do niegospodarczej statutowej działalności tych jednostek, jeżeli ich statuty nie przewidują prowadzenia działalności gospodarczej?
2. Czy odpłatną działalność niemającą charakteru zarobkowego, prowadzoną w ramach działalności statutowej przedmiotowych podmiotów, należy kwalifikować do gospodarczej działalności tych jednostek, jeżeli ich statuty przewidują prowadzenie działalności gospodarczej?
3. Czy fakt zamieszczenia w statucie, np. fundacji, zapisu o tym, że może ona prowadzić działalność gospodarczą, przesądza, że pobierana odpłatność za świadczone usługi w zakresie działalności społecznie użytecznej, niemającej jednak celu zarobkowego, powoduje zakwalifikowanie tej działalności do działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej?
4. Czy w świetle art. 83a ustawy o systemie oświaty, iż ˝Działalność oświatowa nieobejmująca prowadzenia szkoły lub placówki może być podejmowana na zasadach określonych w przepisach o działalności gospodarczej˝ należy wnioskować a contrario, że przepisy o działalności gospodarczej nie mają zastosowania do prowadzenia szkół i placówek działających na podstawie ustawy o systemie oświaty, a zatem że działalność ta nie jest działalnością gospodarczą?
Z poważaniem
Poseł Romuald Ajchler
Warszawa, dnia 23 maja 2001 r.